درسنامه آموزشی آمادگی دفاعی کلاس نهم

اهمیت نظم

نظم در لغت به معنای ترتیب، آراستگی، انضباط، قاعده و قانون است. انسان موجودی است اجتماعی و به تنهایی نمی‌تواند زندگی کند. او همیشه باید به همراه انسان‌های دیگر زندگی کند تا زندگی خوبی داشته باشد. هر کسی باید کار خودش را به موقع و درست انجام دهد تا چرخ روزگار بچرخد. وجود نظم و قاعده در کارها برای جامعهٔ انسانی لازم است. بی‌نظمی، کار اجتماع را مختل می‌سازد.

اگر نظم نباشد، کارها به هم می‌ریزد و حتی کسی که می‌خواهد به موقع کار خودش را درست و کامل انجام دهد، نمی‌تواند؛ به‌طور مثال رانندگی نظم و قاعده و قانونی دارد. اگر چراغ راهنمایی در سر چهارراه‌ها نباشد یا اگر مردم قاعده و نظم از دست راست حرکت کردن را رعایت نکنند، آیا رانندگی کردن ممکن است؟

در هر جامعه‌ای که نظم و قاعده و قانون حاکمیت داشته باشد، مردم بهتر تکلیف خودشان را می‌دانند و زودتر به مقصد می‌رسند. یکی از موقعیت‌های که در آنجا بدون نظم کاری از پیش نمی‌رود، جبههٔ جنگ است؛ به همین دلیل «نظم» از عمده‌ترین موضوعاتی است که در مهارت‌های آموزشی نیروهای مسلح بر آن تأکید می‌شود.

       

نظم در مدرسه

در مدرسه برای ایجاد نظم و انضباط بیشتر بین دانش‌آموزان، از فرمان‌های نظام جمع استفاده می‌شود. نظام جمع اولین اصل از مهارت‌های مدرسه‌ای است. البته باید در نظر گرفت نظام جمع در مدارس جنبۀ نظامی ندارد و نباید به دانش‌‌آموزان بیش از اندازه سخت گرفت.

       

اهداف اجرای کلاس نظام جمع

1- نظم‌پذیری، قانون‌مداری و اطاعت‌پذیری؛
2- تقویت ذهنی، جسمی و روانی؛
3- ایجاد چابکی و چالاکی؛
4- جلوگیری از عادات بد حرکتی در بدن به خصوص دانش‌آموزانی که در سنین رشد هستند؛
5- نهادینه شدن نظم در اخلاق و رفتار دانش‌آموزان؛
6- آموزش صحیح زندگی کردن؛
7- سلامتی و بهبود عملکرد ریه و قلب با قرار گرفتن بدن در حالت صحیح؛
8- افزایش قدرت کنترل و هماهنگی اندام و حواس؛

نظام جمع علاوه بر اثرات فردی و تقویت ذهنی، جسمی و روانی دانش‌آموزان در بهبود سرعت کارها و کیفیت آن نیز مؤثر است و هیچ کار گروهی‌ای بدون رعایت نظم جمعی موفق نخواهد بود. این‌گونه تعلیمات باعث چابکی و چالاکی دانش‌آموزان می‌شود و از بروز مشکلات اسکلتی و عادات بد حرکتی در بدن آن‌ها جلوگیری می‌کند و در عین حال اهمیت نظم و انضباط را در اندیشه و عمل دانش‌آموزان نهادینه می‌کند.

هنگامی که بدن در وضعیت صحیح قرار می‌گیرد، ریه و قلب فضای وسیع‌تری پیدا می‌کند و عملکرد بهتری دارد. نظام جمع، زندگی صحیح را می‌آموزد و در دانش‌آموزان حس برادری و اشتراک ایجاد می‌کند و آن‌ها را به این باور می‌رساند که عضوی از یک پیکر هستند.

فرمان‌های نظام جمع و روش اجرای آن

نظام جمع با آموزش حرکات منظم و از روی قاعده شروع می‌شود. هر حرکتی در نظام جمع به دنبال «فرمان» خاصی صورت می‌گیرد. فرمان نظام جمع از دو جزء تشکیل شده است:

1- خبر
2- اجرا

«خبر» در نظام جمع، آگاهی و ایجاد آمادگی در فرد برای هماهنگی با جمع است، و «اجرا» هماهنگ شدن عملی او با جمع، اطاعت از فرمان و اجرای عمل خاصی که فرمانده دستور می‌دهد. برای مثال در فرمانِ از جلو نظام، «از جلو» خبر است و «نظام» اجرا. معمولاً میان خبر و اجرا چند ثانیه فاصله است. از جلو نظام، فرمانی است برای پشت سر هم قرار گرفتن افراد. فرمانده، جزء اول فرمان یعنی خبر را با صدای بلند و کشیده به گوش افراد می‌رساند.

«از جلو...!»، افراد با شنیدن جزء اول فرمان خبر از جلو نظام، به سرعت پشت سر هم قرار می‌گیرند. سپس فرمانده جزء دوم فرمان را با صدای کوتاه و محکم اعلام می‌کند: «نظام!».

افراد با شنیدن جزء دوم فرمانِ از جلو نظام، دست چپ خود را در حالی که کاملاً کشیده شده است، به طرف بالا پرتاب می‌کنند.

نحوۀ قرار گرفتن افراد در صف و ستون

در نظام جمع، پیش از هر حرکتی شیوهٔ ایستادن افراد، اهمیّت دارد. در یک جمع معمولاً نفراتی که قد آن‌ها بلندتر از بقیه است، باید جلوتر بایستند.

اگر افراد به صورت ستون بایستند (پشت سر هم)، نفرات بلندتر جلوی ستون قرار می‌گیرند و اگر به صورت ردیف بایستند (پهلوی هم) نفرات بلند قدتر باید در سمت راست قرار بگیرند.

فاصلۀ افراد در حالتی که در گروه به صورت سازمانی قرار گرفته‌اند، برای ایستادن در میدان صبحگاه و حرکت به صورت قدم موزون، هر نفر با نفر سمت راست خود به اندازۀ یک آرنج (نیم دست) و در ستون، هر فرد با نفر جلویی خود، به اندازۀ یک دست و چهار انگشت (حالت از جلو نظام) باید باشد.

ایستادن

منظور از ایستادن حالتی است که باید در آن نکات زیر به طور کامل رعایت شود:

الف) بدن آزاد و راست باشد.
ب) پاشنه پاها به هم چسبیده باشد.
پ) پنجهٔ پاها در یک خط و به اندازهٔ عرض چهار انگشت بستهٔ دست، باز باشد.
ت) پاها به طور کامل کشیده باشد.
ث) شکم داخل، سینه جلو، کمر راست، شانه‌ها باز و در یک خط قرار داشته باشند.
ج) گردن افراشته، سر بالا و روبه‌رو، شعاع دید چشم مستقیم به جلو، صورت به حالت طبیعی و چانه اندکی بالا باشد.
چ) هر دو دست کشیده و مشت باشد و سایر انگشتان دست چسبیده به شلوار و کف دست روبه بدن باشد.

از جلو نظام

افراد با شنیدن جزء دوم فرمان از جلو نظام، دست چپ خود را در حالی که کاملاً کشیده شده است، به طرف بالا پرتاب می‌کنند به صورتی که پنج انگشت به هم چسبیده باشد و انگشت بزرگ دست چپ آن‌ها با شانهٔ چپ نفر مقابلشان چهار انگشت فاصله داشته و کف دست آن‌ها رو به زمین و تقریباً موازی آن باشد. مسلماً اولین نفر یا نفرات دست خود را بلند نمی‌کند؛ زیرا کسی را در مقابل خود ندارد.

نتیجهٔ این فرمان، آن است که تمام افراد دقیقاً پشت سر هم قرار می‌گیرند و نظم‌دهی صف از همدیگر بر مبنای صف اول و به فاصلهٔ یک دست با نفر جلو و عقب خود فاصله خواهند داشت.

       

خبردار

بلافاصله بعد از فرمان «از جلو نظام» فرمانده، فرمان «خبردار» داده می‌شود. «خبردار» نیز از دو جزء تشکیل شده است: «خبر» و «دار».

با شنیدن فرمان خبردار، دست چپ با شتاب به پایین می‌افتد و هم‌زمان مشت شده و در امتداد خط‌دوخت شلوار قرار می‌گیرد. فرمان «خبردار» یعنی حالت صحیح ایستادن به خود گرفتن. در خبردار هیچ‌گونه حرکت یا تغییر حالتی جایز نیست. با این فرمان، نفر یا افراد حالت صحیح ایستادن به خود می‌گیرند.

به جای خود

این فرمان برای بازگشت به حالت صحیح ایستادن در حالت اولیه به کار می‌رود.

از راست نظام

به منظور نظم دادن صف یا صف‌های متوالی، فرمان «از راست نظام» داده می‌‌شود.

با این فرمان، همهٔ نفرات به جز نفرات ستون یکم سر خود را به سرعت به سمت راست برمی‌گردانند؛ به‌طوری که چانهٔ آن‌ها اندکی بالا قرار گیرد. نفرات باید طوری قرار گیرند که هر نفر، سینهٔ نفر چهارم سمت راست خود را بتواند ببیند. در این حالت، حفظ حالت صحیح ایستادن، الزامی است. با صدور فرمان «خبردار»، همهٔ افراد به سرعت سر را به سمت جلو برمی‌‌گردانند.

این فرمان برای این است که افراد کاملاً حالت نظامی بگیرند و استوار بایستند؛ اما چون ممکن است هنوز در یک صف مستقیم و منظم قرار نگرفته باشند، پیش از «خبردار» فرمان از «راست نظام» صادر می‌شود.

آزاد

فرمانی است برای تغییر حالت دادن از فرمان خبردار. با این فرمان نفرات، پای چپ خود را به سرعت از زمین بلند می‌کنند و با یک ضربه محکم و به اندازهٔ پهنای شانه به سمت چپ می‌کوبند؛ به‌طوری که پنجهٔ هر دو پای هر نفر در امتداد هم قرار گیرد. هم‌زمان با این حرکت دست‌ها در پشت به‌طوری که دست چپ مچ دست راست را می‌گیرد و هر دو دست به‌طور کشیده در پشت و انتهای ستون فقرات قرار می‌گیرد. در حالت آزاد مانند حالت خبردار، افراد نباید تغییر جهت دهند یا حرکتی بکنند. در تمام این حرکات اگرچه فرد به تنهایی عمل می‌کند، اما هماهنگی خاصی با سایر افراد هم‌گروه خود دارد.

       

جهت‌یابی

جهت‌یابی به دانشی گفته می‌شود که نیروی رزمنده با آگاهی از آن قادر باشد در هر شرایط و موقعیت جهات جغرافیایی را در طبیعت مشخص کند. جهت‌یابی در بسیاری از موارد کاربرد دارد. برای نمونه وقتی در کوهستان، جنگل، دشت یا بیابان گم شده باشید، با دانستن جهت‌های جغرافیایی، می‌توانید به مکان مورد نظرتان برسید. یکی از استفاده‌های مسلمانان از جهت‌یابی، یافتن قبله برای نماز خواندن و یا ذبح شرعی حیوانات است.

نیروهای نظامی به جهت آنکه اغلب در مکان‌های ناشناس قرار می‌گیرند، باید جهت جغرافیایی را به‌خوبی بدانند. هرچند امروزه با وسایلی مانند قطب‌نما یا GPS می‌توان به راحتی و با دقت بسیار زیاد جهت جغرافیایی را مشخص کرد؛ اما در نبود این وسایل، دانستن روش‌های دیگر جهت‌یابی مفید است.

تعریف جهت: جهت امتداد ثابتی است در طبیعت که در اثر تغییر موقعیت فرد تغییر نمی‌کند.

جهت‌یابی عبارت است از: شناخت جهات چهارگانهٔ اصلی در زمین.

جهات اصلی: جهات اصلی زمین چهار جهت شمال، جنوب، شرق و غرب است.

جهات فرعی عبارت است از: شمال شرقی، شمال غربی، جنوب شرقی و جنوب غربی.

با دانستن یکی از جهت‌ها، بقیهٔ جهت‌ها را می‌توان به سادگی مشخص کرد. اگر رو به شمال بایستیم، سمت راستمان مشرق (شرق، خاور)، سمت چپمان مغرب (غرب، باختر) و پشت سرمان جنوب است. بین هر دو جهت اصلی یک جهت فرعی وجود دارد؛ مثلاً نیم‌ساز زاویۀ بین جهت‌های شمال و شرق، جهت شمال شرقی (شمال شرق) را مشخص می‌کند.

تعریف سمت

سمت امتدادی است که نسبت به فرد ثابت و نسبت به محیط متغیر است.

تفاوت سمت با جهت

جهت‌ها همیشه ثابت هستند ولی سمت‌ها نسبت به موقعیت نفر متغیرند.

روش‌های جهت‌یابی

برخی روش‌های جهت‌یابی مخصوص روز، و برخی ویژه شب‌اند و برخی روش‌ها هم در مواقع خاص که خورشید و ستارگان در دسترس نیستند، کاربرد دارند. توجه شود که بسیاری از این روش‌ها کاملاً دقیق نیستند و صرفاً جهت‌های اصلی را به‌صورت تقریبی مشخص می‌کنند. برای جهت‌یابی دقیق باید از قطب‌نما و جی.پی.اس. استفاده کرد.

آنچه گفته می‌شود اکثراً مربوط به نیمکرهٔ شمالی است؛ در نیمکرهٔ جنوبی در برخی روش‌ها ممکن است جهت شمال و جنوب برعکس آنچه گفته می‌شود، باشد.

جهت‌یابی با خورشید

خورشید صبح از مشرق طلوع می‌کند و در هنگام ظهر در وسط آسمان به سمت جنوب می‌باشد و هنگام غروب از جهت مغرب غروب می‌کند.

جهت‌یابی با خورشید و ساعت عقربه‌دار

ساعت مچی معمولی (آنالوگ، عقربه‌ای) را به حالت افقی طوری در کف دست نگه دارید که عقربهٔ ساعت‌شمار به سمت خورشید قرارگیرد و سایهٔ عقربهٔ ساعت‌شمار درست در زیر خود عقربه قرار بگیرد. در این حالت نیم‌ساز زاویهٔ بین عقربهٔ ساعت شمار و عدد 12 بر روی ساعت (زاویهٔ کوچک‌تر، نه بزرگ‌تر) راستای جنوب را مشخص می‌کند و جهت مخالف آن راستای شمال را نشان می‌دهد. باید در نظر داشته باشید که این قاعده در نیمکرهٔ شمالی این‌گونه است و در نیمکرهٔ جنوبی کاملاً برعکس می‌باشد.

جهت‌یابی با سایۀ شاخص

- شاخص را، به طول یک متر، در زمین مسطح در مقابل خورشید به شکل عمودی قرار می‌دهیم.
- سایهٔ شاخص روی زمین می‌افتد، سر سایه را به دقت مشخص می‌کنیم.
- حدود 20 دقیقه صبر می‌کنیم تا سایه به‌واسطهٔ حرکت خورشید از شرق به غرب حرکت کند. سپس مکان دوم سایه را مشخص می‌کنیم.
- دو سر سایه را با خط مستقیم به یکدیگر وصل می‌کنیم؛ سر سایهٔ اول به سوی غرب و سر سایهٔ دوم به سوی مشرق می‌باشد.
- سپس روی خط می‌ایستیم؛ به‌‌طوری‌ که پای چپ ما روی سایهٔ اول و پای راست ما روی سایهٔ دوم باشد و شاخص پشت سرمان قرار داشته باشد. در این صورت جهت مقابل ما شمال است.

جهت‌یابی در شب

روشن است که در شب نمی‌توان از طریق خورشید، سایۀ شاخص، ساعت عقربه‌دار و دیگر روش‌ها جهات را پیدا کرد. در این مواقع می‌توانید به کمک ستارگان جهت‌یابی را انجام دهید. البته اگر بتوانید ستاره‌ها را ببینید. اگر در مکانی قرار دارید که آسمان را نمی‌بینید، خود را به منطقهٔ مرتفع برسانید. در ارتفاعات ستاره‌ها بهتر دیده می‌شوند و هیچ مانعی در جلوی دید شما وجود ندارد.

در کویر هیچ مانعی بر سر دید شما برای دیدن ستارگان وجود ندارد، اما تعداد ستارگان در آسمان بسیار است. در کویر باید توانایی ستاره‌شناسی خود را بالا ببرید تا بتوانید از میان میلیاردها ستاره، صورت‌های فلکی موردنظر خود را درست تشخیص دهید.

ضمن آنکه در هر ماه از سال، تنها تعدادی از صورت‌های فلکی در آسمان دیده می‌شوند؛ بنابراین بسته به ماهی که در آن قرار دارید، باید به دنبال ستارگان و صورت فلکی مشخصی بگردید. در ادامه به شرح برخی از این صورت‌های فلکی می‌پردازیم.

1- جهت‌یابی به وسیلۀ ستاره قطبی

ستارهٔ قطبی ستاره‌ای ثابت است بر فراز قطب شمال که به‌وسیلۀ آن جهت شمال جغرافیایی را تعیین می‌کنند. ستارۀ قطبی با تقریب بسیار خوبی، حدود هفت دهم (0/7) درجه خطا، جهت شمال جغرافیایی (و نه شمال مغناطیسی) را نشان می‌دهد؛ یعنی اگر رو به آن بایستیم، رو به شمال خواهیم بود. در هر حال ستارهٔ قطبی تنها در نیمکرهٔ شمالی زمین قابل رؤیت است و در جنوب خط استوا نمی‌توان از آن به عنوان راهنما استفاده کرد. برای دیدن ستارۀ قطبی در آسمان شب باید ابتدا ستارگان دب‌‌اکبر یا ستارگان ذات‌الکرسی را پیدا کرد. در صفحه بعد به شرح هر یک از آن‌ها می‌پردازیم.

2- مجموعه ستاره دب‌اکبر

مجموعه ستارهٔ دب‌اکبر شامل هفت ستاره است که به شکل ملاقه در آسمان دیده می‌شوند. اگر فاصلهٔ دو ستاره لبهٔ آبریز ملاقه را «یک» واحد در نظر گرفته و آن را پنج برابر کنید، به ستاره‌ای می‌رسید که نسبت به ستارگان اطراف خود پرنورتر است، این همان ستاره قطبی است. اسم دیگر این مجموعهٔ ستاره، هفت برادران و نیز خرس بزرگ است. از آنجا که ستاره‌ها بر محور ستارهٔ قطبی در آسمان می‌چرخند، ممکن است دهانهٔ آبریز ملاقه صحیح یا وارونه یا به پهلو دیده شود.

3- مجموعه ستاره ذات‌الکرسی

صورت فلکی ذات‌الکرسی مجموعه‌ای شامل پنج ستاره است که به دلیل چرخش آن به دور ستاره قطبی به شکل حروف W یا M انگلیسی در آسمان دیده می‌شود. اگر از ستارهٔ وسط ذات‌الکرسی به اندازهٔ فاصله دو ستاره که در شکل مشخص شده است، پنج برابر فاصله آن به جلو ادامه دهیم، به ستارهٔ قطبی خواهیم رسید.

ستارگان ذات‌‌الکرسی و دب‌اکبر در ظاهر به دور ستارهٔ قطبی در حرکت‌اند. به همین دلیل جای آن‌ها همواره تغییر می‌کند؛ اما ستارهٔ قطبی همیشه بین آن‌ها واقع شده است.

تخمین مسافت

تخمین مسافت اصطلاحی است که در ادبیات نظامی به کار می‌رود. این اصطلاح یعنی اندازه گرفتن تقریبی مسافت یا فاصلهٔ بین دو نقطه در برد و عرض. شرایط میدان رزم ایجاب می‌کند که هر نیروی رزمنده بتواند سریعاً با جنگ افزار خود روی هدف موردنظر، تیراندازی دقیق کند و یا مشاهدات خود را در اسرع وقت به‌طور صحیح به فرمانده گزارش کند. برای رسیدن به این منظور، باید با تمرینات و آموزش‌های مفید و استفاده از روش‌های ساده و عملی، تخمین مسافت را از راه ورزیدگی چشم و قدرت حافظه فراگرفت. تخمین مسافت در یک تعریف کلی تعیین فاصلهٔ تقریبی بین دو نقطه است.

منظور از تخمین مسافت

1- بستن درجهٔ مناسب روی سلاح به منظور نشانه روی و تیراندازی صحیح است. این کار برای یک تک تیرانداز حکم مرگ و زندگی دارد. اگر هدف را اشتباه بزند حتماً هدف بعدی خودش است.
2- ارائهٔ گزارش اطلاعات به فرمانده یا دیده‌بان به توپخانه
3- متوجه شدن گزارش فرمانده و سایر همرزمان

روش‌های تخمین مسافت

1- تخمین مسافت به وسیلۀ نقشه

برای این کار ابتدا به وسیلهٔ خط‌کش فاصلهٔ بین دو نقطهٔ موردنظر را روی نقشه اندازه‌گیری می‌کنیم، سپس فاصلهٔ به‌دست آمده را با استفاده از مقیاس نقشه تبدیل به مسافت حقیقی روی زمین می‌کنیم. بدین صورت که فاصلۀ روی نقشه را در مخرج مقیاس ضرب می‌کنیم؛ فاصلهٔ دو نقطه در طبیعت به دست می‌آید.

گفتنی است که برای استفاده از نقشه، ابتدا باید نقطهٔ موردنظر را روی نقشه مشخص کنیم و هر چه دقیق‌تر این کار را انجام دهیم، مسافت به دست آمده دقیق‌تر خواهد بود.

مثال: فاصلهٔ بین دو نقطهٔ A و B روی نقشه برابر با 4 سانتی‌متر است. اگر مقیاس نقشه (یک پنجاه هزارم 1/50000) باشد، فاصلهٔ حقیقی دو نقطه چقدر است؟

2- تخمین مسافت با یگان صد متری

برای این کار باید فاصلهٔ صد متری را با تمرین‌های مکرر در ذهن خود داشته باشیم؛ به‌طوری که این فاصله ملکهٔ ذهن می‌شود. برای تخمین مسافت، یک مسافت صد متری را روی زمین تجسم می‌کنیم و بعد تعیین می‌کنیم از محلی که قرار گرفته‌ایم تا هدف چندتا از این اندازه‌ها وجود دارد. گفتنی است که مسافت‌های صد متری بعدی کوچک‌تر به نظر می‌رسند.

از این روش برای تخمین مسافت تا فاصلهٔ 500 متری استفاده می‌شود و برای تعیین مسافت‌های 500 تا 1000 متر ابتدا نقطه‌ای در نیمه راه هدف انتخاب می‌شود و آنگاه با استفاده از روش بالا مسافت تا هدف به‌دست می‌آید.

3- تخمین مسافت از روی شکل ظاهری رزمنده با تجهیزات همراه

در شرایط عادی هوا، یک نفر با چشم سالم قادر است مشخصات زیر را از یک رزمندهٔ ایستاده در مسافت‌های مختلف تشخیص دهد.

- در مسافت 100 متر، نفر به‌خوبی دیده می‌شود و صورت او قابل تشخیص است.
- در مسافت 200 متر قسمتی از تجهیزات انفرادی فرد از قبیل قمقمه، کوله‌پشتی، بیل و... دیده می‌شود.
- در مسافت 300 متر نوع لباس و جنگ‌افزار نفر به‌خوبی دیده می‌شود.
- در مسافت 400 متر سر از بدن جدا دیده می‌شود و حرکات دست و پا به‌خوبی محسوس است.
- در مسافت 500 متر سر فرد مانند نقطهٔ سیاهی در روی بدن دیده می‌شود.
- در مسافت 600 متر سر و بدن به شکل خط سیاهی که قسمت بالای آن کم عرض و پایین آن عریض‌تر است، دیده می‌شود.
در مسافت‌های بالاتر چون ضریب خطا خیلی زیاد است، این روش جواب نمی‌دهد.

این روش واقعاً سرگرم‌کننده است و حتی در زندگی عادی هم کاربرد دارد. شما با نگاه کردن به شخصی که به شما نزدیک یا دور می‌شود، می‌توانید حدس بزنید فاصله‌اش تا شما چقدر است.

4- تخمین مسافت با استفاده از نور و صدا

سرعت نور حدوداً 300000 کیلومتر بر ثانیه و سرعت صوت 331 متر بر ثانیه است. از اختلاف سرعت نور و صدا می‌توان فاصلهٔ منبع نور تا خودمان را حدس بزنیم. بدین ترتیب که در شب به محض دیدن برق دهانهٔ یک جنگ‌افزار، شروع به ثانیه شماری (1001، 1002، 1003، 1004، ...) می‌کنیم و به مجرد اینکه صدای شلیک گلوله را شنیدیم، شمارش را قطع می‌کنیم و عددی را که با ثانیه شماری به‌دست آورده‌ایم، در 331 ضرب می‌کنیم؛ فاصلهٔ تقریبی ما تا جنگ‌افزار بر حسب متر به دست می‌آید؛ مثلاً اگر فاصلهٔ بین دیدن نور تا شنیدن صدا، 3 ثانیه باشد، یعنی اینکه فاصله شما تا هدف 990 متر است. دقت کنید که موقع شمارش ثانیه اگر به 1010 رسیدید دوباره از اول شمارش کنید.

تذکر: منظور از صدای شلیک، صدای اصابت گلوله نیست؛ بلکه صدای شلیک قبضهٔ موردنظر است.

منظور از سرعت صوت، سرعت موج صوتی در دمای صفر درجه است. سرعت صوت با افزایش دما بیشتر و با کاهش دمای هوا کمتر می‌شود. سرعت دقیق صوت با رابطهٔ زیر به دست می‌آید:

دمای هوا 0/6 + سرعت صوت در دمای صفر درجه = سرعت صوت

از این روش تخمین مسافت می‌توان در روز نیز استفاده کرد، بدین صورت که با مشاهدهٔ گردوغبار حاصل از شلیک گلوله شروع به ثانیه شماری کرده و با شنیدن صدای شلیک ثانیه شماری را قطع کنیم و سپس عدد ثانیه شماری را در 331 ضرب کنیم؛ مسافت تخمینی به‌دست می‌آید.

از این روش می‌توان برای تخمین فاصله خود با محل صاعقه نیز استفاده کرد؛ به این ترتیب که به محض مشاهدهٔ برق صاعقه تا زمان شنیدن صدای رعد کافی است، ثانیه‌ها را بشمارید و تعداد ثانیه‌ها را در عدد 331 ضرب کنید. عدد حاصل بیانگر فاصله شما از محل وقوع رعد و برق است. این فن (تکنیک) «برق تا رعد» نام دارد که می‌تواند شما را در هوای بارانی از صاعقه‌زدگی در امان نگه دارد.

مهارت‌های اولیه زندگی در شرایط سخت

«مهارت‌های اولیه زندگی در شرایط سخت» که به آن‌ها «مهارت‌های بقا» هم می‌گویند، بیش از هر چیزی نیازمند اصولی مانند: آمادگی ذهنی و جسمی، توکل به خداوند، شناسایی و مأنوس شدن با محیط، حفظ خونسردی و… است تا سلامتی و امنیت شما در شرایط اضطراری را تضمین کند پس سعی کنید این مهارت‌ها را با مطالعه و پیگیری و تمرین کسب نمایید.

مهارت‌های بقا به‌صورت عمومی در دوره‌های آموزش عمومی نظامی، و به‌صورت تخصصی و مفصل در دوره‌های آموزش نظامی تکاوری آموزش داده می‌شود. در اینجا فقط سه عنوان از عناوین مهارت‌های اولیه زندگی در شرایط سخت شامل: افروختن آتش، تهیه آب سالم و تهیه غذا را با هم بررسی می‌کنیم:

افروختن آتش

آتش یکی از اولین نیازهای بشر است که گرما، نور، حفاظت از حیوانات وحشی و روشی برای پختن غذا و امکان ضدعفونی کردن را فراهم می‌کند.

افروختن آتش نیازمند دانش و مهارت است. شما باید بدانید چگونه با استفاده از ابزارهای مختلف، مانند ایجاد اصطکاک، سنگ چخماق، ذره‌بین، عینک، کیسه حاوی آب، یخ و… آتش روشن کنید. برای این کار انتخاب مواد سوختی مناسب از جمله چوب خشک، برگ‌ها و شاخه‌های ریز اهمیت دارد.

تهیه آب سالم

دسترسی به آب سالم یکی از مهم‌ترین جنبه‌های بقا است. شما باید بدانید چگونه آب را از منابع طبیعی مانند رودخانه‌ها، چشمه‌ها، باران، برف، شبنم، رطوبت موجود در هوا و آب موجود در گیاهان جمع‌آوری و تصفیه کنید.

تصفیه شامل تصفیه فیزیکی (زلال کردن آب) و تصفیه میکروبی است. استفاده از روش‌های تصفیه میکروبی مانند جوشاندن و یا استفاده از قرص‌های تصفیه آب می‌تواند به جلوگیری از بیماری‌های ناشی از آب آلوده کمک کند.

همچنین از طریق علائمی مانند نمناکی زمین و ردیابی آب از طریق حیوانات (رفتارشناسی پستانداران، پرندگان، خزندگان و حشرات نسبت به آب) می‌توان منابع آب را کشف نمود.

یکی از روش‌های تهیه آب روش تقطیر است، به این صورت که گودالی به عمق 40 سانتی‌متر در زمین حفر کنید و در ته گودال لیوان و یا کاسه‌ای قرار دهید. سپس روی گودال را با یک تکه پلاستیک کاملاً بپوشانید و دور تا دور پلاستیک را نیز با خاک بپوشانید سپس یک سنگ بسیار کوچک در وسط پلاستیک قرار دهید به‌گونه‌ای که سنگ ریزه دقیقاً از دید بالا در وسط لیوان قرار داشته باشد.

از این طریق در اثر تابش و گرما، خاک رطوبت خود را از دست می‌دهد و بخار آب حاصل در برخورد با پلاستیک به شکل قطرات ریز درون لیوان می‌چکد. اگر گودال بزرگ‌تری آماده کنید و درون آن را از شاخ و برگ گیاهان‌تر پر نمایید می‌توانید آب بیشتری به دست آورید.

تهیه غذا

یکی از مهم‌ترین مهارت‌ها برای بقا، توانایی شناسایی گیاهان و حیوانات خوراکی است.

آشنایی با گیاهان محلی و توانایی تشخیص گیاهان خوراکی از سمی، شناخت دانه‌ها، ساقه‌ها و ریشه‌های خوراکی گیاهان در شرایط تهدید بقا امری حیاتی است.

همچنین، دانستن روش‌های شکار و ماهیگیری به شما اجازه می‌دهد تا از منابع پروتئینی موجود در طبیعت استفاده کنید. استفاده از دام‌ها و تله‌ها، شناخت ردپای حیوانات، نحوه و توانایی استفاده از ابزارهای ساده برای شکار و ماهیگیری می‌تواند شما را در تأمین غذا یاری دهد. همین‌طور نحوۀ پخت انواع غذاها و نان می‌تواند در هنگام ضرورت به شما کمک کند.

یادگیری روش‌های جمع‌آوری، ذخیره‌سازی و نگهداری غذا از دیگر جنبه‌های مهم زندگی درشرایط سخت است. مهارت‌هایی مانند خشک کردن میوه‌ها و سبزیجات، دودی کردن یا نمک سود کردن گوشت‌ها و قرار دادن مواد غذایی در خاک می‌تواند برای نگهداری غذا به شما کمک کند.

یادی از تکاوران شجاع کشورمان

همان‌طور که اشاره شد، زندگی در شرایط سخت یکی از سرفصل‌های آموزشی دوره‌های نظامی تکاوری است. تکاوران شجاع کشورمان در ارتش و سپاه خدمات ارزشمندی به کشور عزیزمان ارائه داده‌اند و شهدای سرفرازی را تقدیم مام میهن کرده‌اند؛ شهدایی مانند: شهید، سردارِ سرتیپ، محمد ناظری از تکاوران سپاه و شهید امیرِ سرتیپ، حسن آبشناسان از تکاوران ارتش.